Skip to Content

Agenda

Lezing door Diederik Lanoye: Mechelen, wieg van de Belgische boekdrukkunst? Henri Cordemans-de Bruyne en de vervalsing van de 'Ecce panis angelorum'

Tot het einde van de negentiende eeuw werd Dirk Martens uit Aalst als de eerste ‘Belgische’ drukker beschouwd, met zijn eerste boek in 1472 of 1473. In 1896 stelde de Mechelse boekhandelaar en historicus Henri Cordemans-de Bruyne echter een klein drukje voor dat deze gevestigde kennis op losse schroeven zette. Een restaurator had in een boekband uit de collectie van Cordemans-de Bruyne een kleine eenbladdruk ontdekt, de zogenaamde Ecce panis angelorum, waarvan het impressum deed uitschijnen dat het stuk gedrukt was in 1467 in het slotklooster van Bethaniën, net buiten de Mechelse stadsmuren. Dit zou betekenen dat Mechelen zou ‘promoveren’ tot de wieg van de boekdrukkunst in België.

Cordemans-de Bruyne publiceerde zijn bevindingen, samen met een facsimile van de Ecce, in de eerste en enige aflevering van zijn Bibliographie malinoise in het Bulletin van de Cercle Archéologique, Littéraire et Artistique de Malines. Hij toonde het stuk ook op een boekhistorisch congres in Mechelen in 1897. Onmiddellijk rezen er vragen over de authenticiteit van de Ecce. De ontdekking van zo’n vroege Mechelse druk kwam nochtans niet geheel onverwacht. Enkele decennia voordien was het testament opgedoken van een adellijke dame die in 1465 in Bethaniën was overleden. In dat document is er ondermeer sprake van unum instrumentum ad imprimendum scripturas et ymagines en er bestonden dus al speculaties over de aanwezigheid van een zeer vroeg drukkersatelier in het slotklooster.

Toch is de Ecce is naar alle waarschijnlijkheid een negentiende-eeuwse vervalsing.

Wat zijn de bewijsvoeringen en de onderzoekstechnieken van de boekhistoricus om dit aan te tonen? Meer nog, is er een antwoord op de vraag whodonit ?

U verneemt dat tijdens de lezing, die zoals gewoonlijk wordt afgesloten met een kleine receptie.
 

Spreker Diederik Lanoye (Leuven, 1977) studeerde geschiedenis van de Nieuwe Tijd aan de KU Leuven. Hij schreef een verhandeling over het verblijf van koningin Christina van Zweden in Antwerpen en Brussel in de jaren 1654-1655 (Davidsfonds/Leuven, 2001). Nadien was hij assistent aan de KU Leuven en deed hij onderzoek naar de Leuvense universiteit in de 16de en 17de eeuw. In 2007 werd hij projectmedewerker van de Short Title Catalogus Vlaanderen, een bibliografische databank van alle drukken binnen het huidige Vlaanderen en Brussel vóór 1801 (www.vlaamse-erfgoedbibliotheek.be/oude-drukken). Als curator werkte hij mee aan de tentoonstelling Gedrukte Stad in Mechelen en hij was co-auteur van het gelijknamige boek. Sinds februari 2012 is hij als catalograaf oude drukken verbonden aan de Universiteitsbibliotheek van de KU Leuven.

Datum: 
din, 15/05/2012
Uur: 
20.00 uur
Locatie: 
Leeszaal derde verdieping van het Stadsarchief, Goswin de Stassartstraat, 2800 Mechelen.

Lezing door Bart Stroobants over "De ruil van het stadhuis, 100 jaar geleden".

100 Jaar geleden deed het Mechelse stadsbestuur een gouden zaak: ze ruilde met de Belgische Staat het net voltooide Paleis voor de Grote Raad tegen het huis Den Beyaert. Eindelijk kreeg Mechelen zicht op het grootse stadhuis dat paste bij de steeds groeiende stad aan het begin van de 20ste eeuw. De ruil betekende een zoveelste stap in de bewogen geschiedenis die de middeleeuwse lakenhalle kende.

Tijdens de lezing wordt in woord en beeld ingegaan op de geschiedenis van een van de meest monumentale gebouwen in onze stad. Allerlei markante figuren passeren de revue.

Het stadhuis in opbouw... (Regionale Beeldbank Mechelen, SME002000554).

 

Bart Stroobants (1975) studeerde kunstwetenschappen aan de KU Leuven. Na die studies was hij wetenschappelijk medewerker aan het Studiecentrum voor de Vlaamse Miniaturen (KU Leuven). Sinds 2003 maakt hij deel uit van de staf van de Stedelijke Musea Mechelen. Sinds 2011 is hij er hoofdconservator wd. Spreker is reeds jaren raadslid van onze Kring.

Datum: 
din, 17/04/2012
Uur: 
20.00 uur
Locatie: 
Stadsarchief, Goswin de Stasstartstraat 145, Mechelen - leeszaal derde verdieping.

Lezing door Jan Bleys over "Het Laarhof - een kasteel in Reet met talrijke Mechelse banden".

Van het begin van de 14de eeuw tot op heden speelt het Laarhof een belangrijke rol in het dorp Reet (Rumst). Zijn bewoners bekleedden vaak hoge rangen in de lokale politiek, ook in de Mechelse. Onder hen leden van de familie Wellemans, maar vooral die van de familie Van den Branden de Reeth. Spreker laat ons kennis maken met de geschiedenis van het kasteel en zijn bewoners. De bijzondere tuin van het Laarhof komt uiteraard ook ruim aan bod.

 

Jan Bleys (°Reet, 1966) is landschapsarchitect met een graduaat in de Monumenten- en Landschapszorg. Sinds1991 leidt hij het Studiebureau Ars Horti. Naast het ontwerpen en restaureren van tuinen, verdiept hij zich regelmatig in de ontwikkelingsgeschiedenis van talrijke kasteeldomeinen in Vlaanderen.

Jan Bleys schreef samen met Leo Vermeulen het boek Laarhof, kasteel van Reet, dat in 2011 werd uitgegeven door het Davidsfonds Reet.

 

Datum: 
din, 20/03/2012
Uur: 
20.00 uur
Locatie: 
Leeszaal derde verdieping van het Stadsarchief, Goswin de Stassartstraat 145, 2800 Mechelen.

Lezing door Em.Prof.Dr. Jean Paul Peeters over de opstand tegen Maximiliaan van Oostenrijk doorheen de stadsrekeningen van Mechelen (1488-1489)

In het beleid van de laat-middeleeuwse stad Mechelen stonden de vrijwaring en de bescherming van de economische activiteiten centraal.

De economische activiteiten werden uiteraard zwaar op de proef gesteld door een oorlogssituatie, zoals in de jaren 1488-1489 met de opstand van de grote steden in Vlaanderen en Brabant tegen Maximiliaan van Oostenrijk, regent in naam van zijn minderjarige zoon Filips de Schone. Hierbij had de stad Mechelen een voor haar gelukkige tactische keuze gemaakt door samen met de internationale handelsmetropool Antwerpen partij te kiezen voor Maximiliaan. Dit had tot gevolg dat ze diens plunderende en brandstichtende soldaten op haar hand had, die in de landelijke omgeving van de rebellerende Brabantse steden groot onheil aanrichtten. Wel sloegen de opstandelingen terug met de verwoesting en plundering van het aan Maximiliaan loyaal gebleven, doch slecht verdedigde stadje Vilvoorde. Dit vormde echter nauwelijks een bedreiging voor de veiligheid van een belangrijke en strategisch goed gelegen stad als Mechelen.

Mechelen  putte uit de oorlogssituatie zelfs voordeel door de aanwezigheid al die tijd binnen haar muren van een vorstelijk muntatelier, waarvoor in vredestijd Antwerpen de aangewezen biotoop was.

 

Keizer Maximiliaan van Oostenrijk (portret door Albrecht Durer)

Spreker Jean Paul Peeters was van 1976 tot 2007 verbonden aan de Vrije Universiteit Brussel, achtereenvolgens als assistent, eerstaanwezend assistent, werkleider en docent. Sinds jaar en dag legt hij zich vooral toe op publicaties over de stadsgeschiedenis van de late middeleeuwen en de 16de eeuw. Spreker is raadslid van de Kring.
 

Datum: 
din, 21/02/2012
Uur: 
20.00 uur
Locatie: 
Leeszaal derde verdieping van het Stadsarchief, Goswin de Stassartstraat 145, 2800 Mechelen


Bookmark deze website 
Bookmark deze pagina